Tổng quan về Hội Nhà báo

Thứ sáu, ngày 7 tháng 4 năm 2017 | 15:3:26

Những năm cuối thế kỷ XIX, báo chí đã xuất hiện ở Việt Nam. Năm 1865, tờ báo tiếng Việt đầu tiên "Gia Định báo" ra đời, mở đầu cho hàng loạt các tờ báo khác lần lượt được xuất bản. Năm 1917, tức 52 năm sau kể từ khi tờ báo Quốc ngữ đầu tiên ở Việt Nam ra đời, tổ chức đoàn thể báo chí đầu tiên ở Việt Nam được thành lập, mang tên Nghiệp đoàn báo chí thuộc địa, do Lucien Héloury, chủ báo Opinion (Công luận) ở Sài Gòn làm Chủ tịch. Ðây là tổ chức dành cho các nhà báo người Pháp hoặc thân Pháp.

Năm 1940, thực dân Pháp lại lập ra Hội báo chí Bắc kỳ do Jean Saumont, chủ nhiệm báo La Volonté Indochinoise (Ý nguyện Ðông Dương) ở Hà Nội, làm Chủ tịch, nhưng đây cũng là một tổ chức hữu danh vô thực, không được các nhà báo Việt Nam quan tâm.

Những năm đầu thế kỷ XX, hàng loạt tờ báo của người Việt Nam được xuất bản, tập hợp nhiều nhà văn, nhà báo, trí thức… theo từng nhóm nhỏ nhưng có các khuynh hướng chính trị khác nhau, nên không thể tập hợp vào chung một tổ chức thống nhất.

Một sự kiện chính trị quan trọng là ngày 21/6/1925, Nguyễn Ái Quốc, tức Chủ tịch Hồ Chí Minh, sáng lập báo Thanh Niên, tờ báo cách mạng đầu tiên, mở đầu thời kỳ mới của báo chí Việt Nam.

Thời kỳ vận động dân chủ (1936-1939), báo chí được xuất bản công khai, phong trào đấu tranh của báo giới đòi thành lập hội dấy lên mạnh mẽ. Liên tiếp các hội nghị được tổ chức ở khắp ba miền đất nước. Do ảnh hưởng bởi Chiến tranh thế giới thứ hai nên việc thành lập một tổ chức đoàn thể của những người làm báo tạm gián đoạn.

Ngày 19/8/1945, Cách mạng Tháng Tám thành công với sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, đã tạo tiền đề quan trọng để những người viết báo Việt Nam thúc đẩy tiến trình thành lập một tổ chức Hội của riêng mình.

Ngày 27/12/1945, tại trụ sở Hội Văn hóa Cứu quốc, gần 100 nhà báo ở Hà Nội thay mặt báo giới cả nước họp về việc thành lập Đoàn báo chí Việt Nam. Ông Xuân Thuỷ được Trung ương Đảng giao nhiệm vụ chỉ đạo việc thành lập Đoàn báo chí. Ông Nguyễn Tường Phượng (tạp chí Tri Tân) được cử giữ chức Chủ tịch. Nhà văn Nguyễn Huy Tưởng được cử làm Tổng Thư ký. Đoàn báo chí Việt Nam chính là tiền thân của Hội Nhà báo Việt Nam.

Ðầu năm 1947, dưới sự chỉ đạo của Ðảng, ông Xuân Thuỷ đứng ra thành lập Ðoàn báo chí kháng chiến tập hợp các nhà báo trong Mặt trận Việt Minh.

Ngày 21/4/1950, tại Hội trường Mặt trận Liên Việt (nay là Mặt trận Tổ quốc Việt Nam) ở xóm Roòng Khoa, xã Ðiềm Mặc, huyện Ðịnh Hoá, tỉnh Thái Nguyên đã diễn ra đại hội thành lập Hội Những người viết báo Việt Nam. Từ đây, giới báo chí Việt Nam đã chính thức có một tổ chức chính trị - xã hội và nghề nghiệp của riêng mình. Hội nghị thành lập Hội (Đại hội I) họp vào tháng 5/1950 ở Sơn Dương (Tuyên Quang). Ðại hội thông qua Ðiều lệ, bầu Ban chấp hành Hội do ông Xuân Thuỷ làm Hội trưởng.

Ngày 2/6/1950, Bộ Nội vụ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà ra Nghị định số 233-NV/H chính thức công nhận sự hợp pháp của Hội Những người viết báo Việt Nam. Tháng 9/1950, Hội Những người viết báo Việt Nam chính thức là thành viên của tổ chức quốc tế các nhà báo (OIJ). Số lượng nhà báo gia nhập Hội ngày càng tăng. Đến cuối năm 1950, Hội Những người viết báo Việt Nam có 300 hội viên.

Ngày 16 và 17/4/1959, Hội Những người viết báo Việt Nam họp Ðại hội lần thứ II tại Hà Nội đã nhất trí đổi tên Hội thành Hội Nhà báo Việt Nam. Đại hội  thông qua Điều lệ mới, bầu Ban Chấp hành gồm 25 nhà báo do ông Xuân Thuỷ làm Chủ tịch.

Ở miền Nam, dưới sự lãnh đạo của Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam, ngày 11/11/1961, Hội Nhà báo yêu nước và dân chủ miền Nam Việt Nam được thành lập. Ðại hội đã bầu Ban Chấp hành do Nhà báo Vũ Tùng làm Chủ tịch.

Có thể nói, từ kháng chiến chống Pháp đến kháng chiến chống Mỹ, Hội Nhà báo Việt Nam cũng như giới báo chí cả nước đã chung vai sát cánh với toàn dân tộc, song hành cùng hai cuộc kháng chiến. Tuy có hai tổ chức ở hai miền, nhưng báo chí cách mạng dưới sự lãnh đạo của Đảng, vẫn là một nền báo chí thống nhất, cùng hướng về mục tiêu chung, cùng làm một nhiệm vụ chính trị, tất cả vì nền độc lập tự do, thống nhất của đất nước.

Ngày 30/4/1975, chiến dịch Hồ Chí Minh toàn thắng, miền Nam hoàn toàn giải phóng, Hồ chí MijnhHoof đất nước thống nhất. Cùng với sự hợp nhất của các tổ chức, các đoàn thể ở hai miền, ngày 7/7/1976, Hội Nhà báo Việt Nam và Hội Nhà báo yêu nước và dân chủ miền Nam Việt Nam đã họp hội nghị nhất trí hợp nhất, lấy tên là Hội Nhà báo Việt Nam, do ông Hoàng Tùng làm Chủ tịch.

Trải qua mười kỳ Đại hội, Hội Nhà báo Việt Nam đã đề ra những khẩu hiệu, mục tiêu phấn đấu nhằm đưa nền báo chí cách mạng Việt Nam phát triển, đổi mới theo kịp bước đi của thời đại. Hội Nhà báo Việt Nam đã triển khai nhiều hoạt động có ý nghĩa, thể hiện rõ hơn vai trò của một tổ chức chính trị - xã hội và nghề nghiệp, nâng cao vị thế, hiệu ứng hoạt động, sức lan tỏa của mình. Vai trò, vị thế, chất lượng, hiệu quả hoạt động của các cấp Hội đã được nâng lên đáng kể.

Công tác xây dựng Hội về cơ cấu, tổ chức, phát triển hội viên được đổi mới và thực hiện theo hướng tăng cường quản lý chất lượng và hiệu quả. Số hội viên tăng nhanh. Năm 2016, kết hợp công tác rà soát đội ngũ, công tác đổi thẻ hội viên giai đoạn 2016-2021 đã cơ bản rà soát, sàng lọc được đội ngũ hội viên một cách chính xác, nhằm tăng cường công tác quản lý, nắm bắt tình hình đội ngũ. Tính đến tháng 3/2017, Hội Nhà báo Việt Nam đã có 280 đơn vị cấp hội trực thuộc, bao gồm: 63 HNB tỉnh, thành phố, 18 Liên chi hội và 199 Chi hội với tổng số 19.233 hội viên đủ điều kiện, tiêu chuẩn xét đổi, cấp thẻ.

Bên cạnh đó, Hội cũng tiến hành rà soát, chấn chỉnh và xử lý các biểu hiện vi phạm, giải thể những đơn vị hoạt động không hiệu quả, xóa tên những hội viên vi phạm quy định của Điều lệ Hội.

Luật Báo chí (sửa đổi) 2016 đã được Quốc hội Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XIII thông qua ngày 5/4/2016 và Chủ tịch Nước công bố Luật ngày 29/4/2016, có hiệu lực từ ngày 1/1/2017. Theo điều 8 Luật này, lần đầu tiên vai trò, chức năng, nhiệm vụ của tổ chức Hội được luật hóa một cách đầy đủ, cụ thể nhất từ trước tới nay. Quán triệt Luật Báo chí 2016, tháng 7/2016 Hội Nhà báo Việt Nam đã tổ chức Hội nghị toàn quốc đồng thời lấy ý kiến xây dựng Quy định Đạo đức nghề nghiệp của người làm báo Việt Nam. Một đợt sinh hoạt chính trị sâu rộng trong toàn quốc của giới báo chí do Hội Nhà báo các cấp trực tiếp triển khai đã thúc đẩy quá trình hoàn thiện và giúp Ban Chấp hành, Ban Thường vụ Hội thống nhất ban hành 10 điều Quy định Đạo đức nghề nghiệp của người làm báo Việt Nam vào tháng 12/2016.

Hội ngày càng chủ động hơn trong việc tham gia, góp ý xây dựng cơ chế chính sách đối với báo chí, đặc biệt công tác chỉ đạo điều hành, công tác tổ chức Hội, công tác nghiệp vụ, công tác kiểm tra, hoạt động đối ngoại, hoạt động của các cơ quan báo chí của Hội, hoạt động bồi dưỡng nghiệp vụ cho hội viên, hoạt động xây dựng Đề án Bảo tàng Báo chí Việt Nam, tổ chức Hội báo Toàn quốc năm 2010 và 2017, xây dựng Cổng thông tin điện tử của Hội và một số hoạt động xã hội, từ thiện khác do Hội tổ chức... - là những hoạt động tiêu biểu, khởi sắc, đạt nhiều kết quả tốt trong hoạt động Hội những năm gần đây-  đã góp phần làm tăng cường vị thế và nâng cao uy tín, chất lượng hoạt động Hội .

Hiện nay, ngoài địa điểm 59 Lý Thái Tổ - Hoàn Kiếm, Hà Nội là trụ sở cơ quan Trung ương Hội từ năm 1954 đến nay, Hội còn có Tòa nhà 10 tầng tại Khu đô thị mới Yên Hòa - Cầu Giấy, đáp ứng nhu cầu và thực tế phát triển của hoạt động Hội cũng như đảm bảo việc thực thi chức năng, nhiệm vụ của các đơn vị trực thuộc. Trong đó, tầng 1 và tầng 2 Tòa nhà là địa điểm đã được Hội lựa chọn xây dựng và trưng bày Bảo tàng Báo chí Việt Nam.

Theo Ban Quản lý các dự án thành phần Đề án Bảo tàng  Báo chí Việt Nam