Sự kiện thế giới nổi bật tuần từ 14-20/12/2020

Chủ nhật, ngày 20 tháng 12 năm 2020 | 16:6:48

* Tổng thống Nga Putin họp báo thường niên; * Bầu cử Tổng thống Mỹ: Chiến thắng khó đảo ngược của ông Joe Biden; * Đông Nam Á đối mặt với những tác động nghiêm trọng do biến đổi khí hậu; * Cuộc đua sở hữu vaccine phòng Covid-19: Các nước nghèo đang bị bỏ lại phía sau.

  1. Tổng thống Nga Putin họp báo thường niên

Ngày 17/12, Tổng thống Nga Vladimir đã tổ chức cuộc họp báo thường niên lần thứ 16. Sự kiện này luôn được đón chào và quan tâm đặc biệt của truyền thông trong nước và nước ngoài.

Do ảnh hưởng của dịch Covid-19, cuộc họp báo diễn ra theo hình thức trực tuyến. Tổng thống Putin tiếp nhận và trả lời các câu hỏi từ dinh thự riêng Novo-Ogaryovo ở ngoại ô thủ đô Moscow, trong khi các nhà báo và nhiếp ảnh gia tập trung tại một số trung tâm báo chí. Khoảng 800 nhà báo đăng ký đưa tin. Con số này ít hơn rất nhiều so với các năm trước, do Ban tổ chức đã hạn chế số người đăng ký đối với các báo in và báo điện tử, trong điều kiện dịch bệnh phức tạp.

Tổng thống Nga Vladimir Putin họp báo thường niên ngày 17/12/2020. Ảnh: AFP

Cuộc họp báo cuối năm 2020 đã kéo dài hơn 4 tiếng, Tổng thống Putin trả lời báo giới nhiều câu hỏi về các vấn đề quan trọng của đất nước như kiểm soát dịch Covid-19, nền kinh tế, chính sách xã hội, các dự án quốc gia và chính sách đối ngoại của chính quyền ông.

Về dịch bệnh Covid-19: Tổng thống Putin cho biết, 2020 là năm có nhiều biến động với những sự kiện lớn, mang đến cả ảnh hưởng tích cực lẫn tiêu cực. Song ông nhấn mạnh, đại dịch Covid-19 là vấn đề lớn nhất vì ảnh hưởng của nó lan rộng ra toàn cầu. Ông Putin cũng tự hào rằng, Nga là một trong 3 quốc gia đứng đầu thế giới về xét nghiệm Covid-19 và đi tiên phong trong điều chế vaccine Covid-19. Theo ông Putin, Nga sẽ khởi động chương trình tiêm chủng quy mô lớn từ ngày 1/1/2021 và sẽ tích cực hợp tác với các quốc gia khác trong tiến trình sản xuất vaccine Covid-19. Tổng thống Putin nói, sẵn sàng tiêm vaccine ngừa Covid-19 dù đã nhiều tuổi so với khuyến cáo. Ông khẳng định, tiêm chủng diện rộng là cách tốt nhất để đẩy lùi dịch bệnh Covid-19 và đây cũng là cách tạo ra miễn dịch cộng đồng.

Đối với các tin đồn về nguồn gốc dịch bệnh Covid-19, ông Putin nhấn mạnh, Nga không thấy bằng chứng chứng minh cho những lời buộc tội đối với bất cứ ai. Theo ông, giờ không phải là lúc tìm một bên nào đó để đổ lỗi mà phải cùng nhau chống đại dịch và đây sẽ là hướng hợp phù hợp nhất cho tất cả các quốc gia.

Về quan hệ Nga - Mỹ: Cũng tại cuộc họp báo, Tổng thống Putin bày tỏ hy vọng những vướng mắc trong quan hệ Nga - Mỹ sẽ được giải quyết dưới thời ông Biden. Nhà lãnh đạo Nga đánh giá, Tổng thống đắc cử Mỹ - Joe Biden là một chính trị gia dày dặn kinh nghiệm trong các vấn đề đối nội, đối ngoại và hy vọng những vấn đề phát sinh trong quan hệ song phương sẽ sớm được giải quyết. Bên cạnh đó, ông Putin cho rằng, quan hệ song phương Nga - Mỹ là “con tin” cho các chính sách của Mỹ. Nhã lãnh đạo Nga cũng khẳng định, cáo buộc tin tặc Nga can thiệp bầu cử Mỹ chỉ là các đồn đoán vô căn cứ nhằm phá hoại quan hệ giữa 2 nước và các tin tặc của Nga chưa bao giờ can thiệp vào cuộc bầu cử tổng thống Mỹ cả năm 2016 lẫn năm 2020. Ông hy vọng, Tổng thống đắc cử Joe Biden sẽ sớm chấm dứt những đồn đoán này.

Về khả năng tranh cử và hiến pháp sửa đổi: Tổng thống Nga Putin cho biết, ông vẫn chưa quyết định có tái tranh cử tổng thống hay không khi nhiệm kỳ hiện tại ở Điện Kremlin kết thúc vào năm 2024 và còn quá sớm để nói về điều này. Tháng 7 vừa qua, Tổng thống Vladimir Putin đã ký sắc lệnh công bố bản Hiến pháp sửa đổi, sau khi các cải cách nhận được sự ủng hộ áp đảo của 77,92% cử tri Nga trong cuộc bỏ phiếu kéo dài 1 tuần. Hiến pháp sửa đổi cho phép ông Putin tranh cử thêm 2 nhiệm kỳ tổng thống (mỗi nhiệm kỳ 6 năm), khả năng kéo dài thời gian cầm quyền của ông Putin đến năm 2036. Kể từ năm 1993, Hiến pháp nước Nga đã trải qua 3 lần sửa đổi, tuy nhiên, lần sửa đổi năm 2020 được đánh giá là có quy mô lớn nhất. 

Trước câu hỏi vì sao Hiến pháp Nga được sửa đổi vào năm 2020 chứ không phải vào năm khác, ông Putin nói, thời gian sẽ đưa ra câu trả lời. Tổng thống Putin nhắc lại, Hiến pháp năm 1993 được thông qua trong bối cảnh nước Nga rơi vào khủng hoảng, chứng kiến các cuộc đụng độ trên đường phố Moscow và việc sửa đổi ở thời điểm đó là nhằm ổn định tình hình. Theo ông Putin, tình hình hiện nay có nhiều thay đổi và một số quy định trong Hiến pháp đã không còn phù hợp.

  1. Bầu cử Tổng thống Mỹ: Chiến thắng khó đảo ngược của ông Joe Biden

Chiến thắng của ông Joe Biden trong cuộc bầu cử tổng thống Mỹ năm 2020 một lần nữa được củng cố vững chắc và khó có thể đảo ngược khi ngày 14/12 (giờ Mỹ, ngày 15/12 giờ Việt Nam), cử tri đoàn đã bỏ phiếu xác nhận ông vượt qua đương kim Tổng thống Donald Trump trong cuộc đua vào Nhà Trắng vừa qua với 306 phiếu đại cử tri.

Sự kiện này là một trong những dấu mốc quan trọng cuối cùng của năm bầu cử đầy hoài nghi và tranh cãi.

Ông Joe Biden phát biểu ở Wilmington sau khi cuộc bỏ phiếu của đại cử tri xác nhận ông giành chiến thắng. Ảnh: Getty

Trong tiến trình bầu cử Mỹ diễn ra 4 năm 1 lần, việc các đại cử tri bỏ phiếu thường được coi như chỉ mang tính hình thức nhằm chính thức hóa kết quả cuộc bầu cử sau khi 50 bang và Đặc khu Columbia chứng nhận kết quả cuộc bỏ phiếu của cử tri toàn quốc.

Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, khi đương kim Tổng thống Mỹ Donald Trump không thừa nhận thất bại trước ứng cử viên của đảng Dân chủ Joe Biden và đưa ra các hành động pháp lý nhằm thay đổi kết quả bầu cử với cáo buộc có gian lận trong bỏ phiếu tại một số bang chiến địa, thì sự kiện này đặc biệt thu hút sự quan tâm chú ý của dư luận cũng như mang ý nghĩa quan trọng hơn.

Hiến pháp Mỹ quy định những lá phiếu chính thức của đại cử tri mới quyết định ai sẽ là tổng thống, mặc dù các cử tri trên toàn quốc đã bỏ phiếu bầu tổng thống hơn 1 tháng trước đó.

Mỗi bang có những quy tắc riêng để lựa chọn đại cử tri và số đại cử tri của mỗi bang bằng số nghị sỹ của bang đó trong quốc hội (tổng số hạ nghị sỹ và thượng nghị sỹ). Như vậy, cử tri đoàn gồm 538 đại cử tri của các bang và ứng cử viên tổng thống nào giành được 270 phiếu bầu sẽ chính thức trở thành tổng thống đắc cử.

  1. Đông Nam Á đối mặt với những tác động nghiêm trọng do biến đổi khí hậu

Theo Báo cáo "Khảo sát Triển vọng Khí hậu Đông Nam Á 2020" của Viện Nghiên cứu Đông Nam Á (ISEAS-Yusof Ishak) có trụ sở tại Singapore, lũ lụt, mất đa dạng sinh học và nước biển dâng đang là những mối lo ngại của người dân các nước Đông Nam Á.

Người mẹ trẻ và đứa con giữa đống hoang tàn sau cơn bão Haiyan ở Philippines năm 2013. Ảnh: UN

Báo cáo công bố ngày 17/12 cho biết, trong 3 tác động nghiêm trọng nhất của tình trạng biến đổi khí hậu nói trên, lũ lụt là mối quan tâm lớn đối với hầu hết các quốc gia trong khu vực, ngoại trừ Campuchia và Singapore. Về mất đa dạng sinh học, các nước Indonesia, Lào, Malaysia, Philippines và Việt Nam lo ngại hơn các nước ASEAN còn lại.

 Trong khi đó, các nước lo ngại về tình trạng mực nước biển dâng ở nhiều mức khác nhau. Chỉ có 20% hoặc dưới 20% những người được hỏi ở các nước Campuchia, Myanmar và Lào (không giáp biển) bày tỏ lo ngại về vấn đề này. Trong khi đó, một tỷ lệ cao hơn những người được hỏi từ các quốc gia ven biển như Indonesia, Philippines, Singapore và Việt Nam cảm thấy điều này là nghiêm trọng. Cũng theo báo cáo khảo sát, ngoài các tác động hàng đầu nói trên, người dân Đông Nam Á cũng đặc biệt lo ngại về tình trạng hạn hán, các đợt nắng nóng và sạt lở đất do mưa lớn kéo dài. Nhận xét về kết quả khảo sát, ông Choi Shing Kwok, Giám đốc ISEAS- Yusof Ishak, cho rằng cuộc khảo sát này cung cấp nhận thức của khu vực về tình trạng biến đổi khí hậu mà các nhà hoạch định chính sách cần biết và trên cơ sở đó có hành động phù hợp.

  1. Cuộc đua sở hữu vaccine phòng Covid-19: Các nước nghèo đang bị bỏ lại phía sau

Một lần nữa, vấn đề tiếp cận bình đẳng vaccine được ra vì trên thực tế, các nước này đã nhanh tay đặt mua số lượng lớn, làm mất đi cơ hội tiếp cận vaccine của các nước nghèo. Tổng thư ký Liên Hợp Quốc - Antonio Guteres cảnh báo, "chủ nghĩa dân tộc vaccine” đang phát huy hết tốc lực, đẩy các nước nghèo vào tình cảnh bị bỏ lại đằng sau.

30.000 liều vaccine đầu tiên của hãng Pfizer sẽ sớm đến Canada, cho phép nước này bắt đầu chiến dịch tiêm chủng để chặn đứng làn sóng dịch lần thứ 2. Nhiều bang ở Mỹ cũng chuẩn bị các bộ dụng cụ như kim tiêm, khẩu trang, tấm che mặt, tủ đông bảo quản để phục vụ công tác tiêm chủng, ngay khi Ủy ban cố vấn của Cơ quan Quản lý Dược phẩm và Thực phẩm Mỹ (FDA) bỏ phiếu thông qua khuyến nghị cấp phép cho sử dụng khẩn cấp vaccine của hãng Pfizer. FDA ngày 12/12 (giờ Việt Nam) đã cấp phép sử dụng khẩn cấp cho vaccine của hãng Pfizer/BioNTech và việc phân phối vaccine và tiêm chủng đã bắt đầu ngay sau đó theo chương trình triển khai thần tốc của chính phủ liên bang.

Ảnh minh họa: Reuters.

Nhật Bản thông báo sẽ trang bị 10.500 tủ đông âm sâu để bảo quản vaccine của hãng Pfizer ở âm 75 độ C. Hàn Quốc cũng cho biết đã đặt mua số lượng vaccine đủ cho 44 triệu dân vào năm 2021 nhưng chưa vội vàng tiêm ngay mà chờ thêm thời gian để theo dõi các tác dụng phụ. Việc tiêm chủng trên diện rộng ở Hàn Quốc có khả năng sẽ bắt đầu vào nửa đầu năm 2021. Argentina đã ký thoả thuận với Quỹ Đầu tư quốc gia Nga để mua vaccine tiêm cho 300.000 người trong tháng 12 và tăng lên 10 triệu người trong tháng 1 và 2/2021, với giá dưới 20 USD/2 mũi tiêm.

Trước sự triển khai mạnh mẽ ở các nước giàu, các tổ chức cứu trợ như Oxfam đưa ra thống kê cho biết, các nước giàu đã đảm bảo đủ vaccine phòng Covid-19 để bảo vệ toàn bộ dân số nước họ, với khối lượng đủ để tiêm gần 3 đợt.

Xem xét các hợp đồng mua vaccine trên toàn cầu, bà Anna Marriott - Giám đốc Chính sách y tế của Oxfam chỉ ra rằng, cứ 10 người thì 9 người ở các nước nghèo sẽ không nhận được vaccine vào năm tới và có thể nhiều năm tiếp theo: “Chúng ta không có đủ nguồn cung vaccine và vấn đề đặt ra là các nước giàu đã đặt mua trước phần lớn số lượng vaccine có triển vọng. Không chỉ là cuộc đua giữa nước giàu và nước nghèo về việc sở hữu vaccine mà chúng ta cần yêu cầu các hãng dược chia sẻ bản quyền vaccine, chuyển giao công nghệ để có nhiều nhà sản xuất tham gia sản xuất đại trà để có vaccine cho tẩt cả mọi người càng sớm càng tốt”.

Đảm bảo bản quyền vaccine được chia sẻ rộng rãi là yêu cầu cấp bách nhất lúc này, được Oxfarm và các tổ chức như Ân xá quốc tế, tổ chức Tuyến đầu chống AIDS (Frontline AIDS), Công lý Toàn cầu Ngay bây giờ (Global Justice Now) kiến nghị với các chính phủ và ngành dược toàn cầu.

Trước đó, Nam Phi và Ấn Độ đề xuất Hội đồng Tổ chức Thương mại Thế giới hủy bỏ bản quyền vaccine, xét nghiệm cũng như các phương thức điều trị Covid-19. Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) đã nhận 1 bản kiến nghị với hơn 900.000 chữ ký kêu gọi bỏ bản quyền vaccine và thuốc điều trị Covid-19, vì cho rằng kiến thức công nghệ phải được chia sẻ miễn phí và công khai, không thể cho phép có các hành vi trục lợi trong đại dịch. Nếu không có bản quyền, việc sản xuất vaccine sẽ diễn ra nhanh hơn do có nhiều bên tham gia, thay vì chỉ một nhóm nhỏ các bên nắm giữ bản quyền.

Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc - Antonio Guterres kêu gọi huy động 4,2 tỷ USD trong 2 tháng tới cho chương trình tiếp cận bình đẳng vaccine cuả WHO. Ông cảnh báo, “chủ nghĩa dân tộc vaccine” tiếp tục phát huy hết tốc lực, đẩy người nghèo vào cảnh chỉ biết đứng nhìn. “Mọi phương thức điều trị hay vaccine cần được coi như hàng hóa cộng đồng toàn cầu, có sẵn cho tất cả mọi người và có mặt ở khắp mọi nơi, đặc biệt ở châu Phi. Chúng ta cần sự phục hồi dựa vào sự bình đẳng xã hội và kinh tế, không thể để khoảng cách về năng lực ứng phó với các đại dịch như Covid-19", ông Antonio Guterres nói.

Song Anh (Tổng hợp)/ Cổng TTĐT HNB VN