Sự kiện thế giới nổi bật tuần từ 13-19/4/2020

Chủ nhật, ngày 19 tháng 4 năm 2020 | 16:1:32

* Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố ngưng tài trợ cho WHO * Thổ Nhĩ Kỳ tăng cường lực lượng tại Syria * Nhật Bản sẽ thành lập lực lượng tác chiến vũ trụ * LHQ kêu gọi các bên đối địch tại Yemen nắm bắt cơ hội hòa bình.

1. Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố ngưng tài trợ cho WHO

Theo Hãng tin Reuters, ngày 14/4 ông Trump tuyên bố đã chỉ đạo chính quyền ít nhất là tạm giữ lại khoản ngân sách đóng góp cho WHO vì cách xử lý dịch bệnh COVID-19 không tốt của họ.

Tại cuộc họp báo ở Nhà Trắng cùng ngày, ông Trump cáo buộc WHO đã "không hoàn thành trách nhiệm cơ bản của họ và phải chịu trách nhiệm". Theo ông Trump, WHO đã quá hữu hảo với Trung Quốc trong những ngày mới phát dịch, từ đó khiến nhiều người bị chết oan.

Theo đó, Washington tạm giữ lại tiền đóng góp cho WHO và dành thời gian 60-90 ngày để xem xét, "đánh giá về vai trò của WHO trong những sai sót quản lý nghiêm trọng và che giấu sự lây lan của virus corona".

Tổng thống Mỹ tuyên bố, Washington sẽ thảo luận với các đối tác y tế toàn cầu về việc họ sẽ làm gì với hàng triệu USD vốn bình thường đóng góp cho WHO. Theo tạp chí Sciencemag của Hiệp hội Mỹ vì sự phát triển khoa học, ông Trump không nói cụ thể ông có ý định giữ lại bao nhiêu trong số ngân sách Mỹ đóng góp cho WHO.

Mỹ là nước có đóng góp ngân sách tổng thể lớn nhất cho WHO với khoản đóng góp mỗi năm từ 400-500 triệu USD, theo Đài CNN. (Ông Trump lưu ý Trung Quốc chỉ góp 40 triệu USD/năm cho WHO). 

Trong năm 2019 khoản đóng góp này là hơn 400 triệu USD, chiếm khoảng 15% ngân sách của WHO. Trong 2 năm 2018 và 2019, Mỹ góp cho WHO gần 900 triệu USD trong tổng cộng 5,6 tỉ USD ngân sách của tổ chức này.

Quyết định của Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nhận nhiều phản ứng trái chiều. Tổng Thư ký Liên hiệp quốc Antonio Guterres nói: “Hiện không phải là lúc để giảm các nguồn lực cho các hoạt động của WHO hoặc bất kỳ tổ chức nhân đạo nào khác trong cuộc chiến chống lại dịch COVID-19. Đây là thời điểm cần phải đoàn kết cộng đồng quốc tế cùng nhau ngăn chặn COVID-19 và hậu quả của đại dịch”. Tuần trước, khi Tổng thống Mỹ đe dọa có thể cắt giảm tài trợ cho WHO, Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus đã thúc giục các nhà lãnh đạo thế giới không chính trị hóa đại dịch. “Chúng ta sẽ có thêm nhiều túi xác nếu không hành xử đúng”, ông Tedros nói.

Chủ tịch Hiệp hội Y khoa Mỹ, tiến sĩ Patrice Harris gọi đây là “một bước đi sai lầm nguy hiểm, sẽ không làm cho việc đánh bại COVID-19 dễ dàng hơn”. Ông Harris cũng kêu gọi Tổng thống Mỹ xem xét lại quyết định. Bà Lawrence Gostin - Giám đốc Viện Nghiên cứu y tế quốc gia và toàn cầu của Đại học Georgetown cho rằng, nếu WHO bị khủng hoảng về chính trị và tài trợ, họ sẽ không thể đóng vai trò lãnh đạo rất cần thiết trong thời điểm nguy kịch này.

Ở phía ủng hộ, các nghị sĩ đảng Cộng hòa tại Quốc hội Mỹ đang lên kế hoạch điều tra riêng xem xét cách WHO và Chính phủ Trung Quốc ứng phó với đại dịch COVID-19 từ khi khởi phát. Theo NBC News, Ủy ban An ninh nội địa Thượng viện do Thượng nghị sĩ Ron Johnson làm Chủ tịch sẽ tiến hành một cuộc điều tra giám sát “trên phạm vi rộng” về nguồn gốc của virus và phản ứng của WHO. Các nghị sĩ đảng Cộng hòa cũng đã gửi thư tới Tổng Giám đốc WHO, xem đây là bước đầu tiên trong quá trình điều tra.

2. Thổ Nhĩ Kỳ tăng cường lực lượng tại Syria

Ngày 15/4, Quân đội Iraq cho biết, máy bay không người lái Thổ Nhĩ Kỳ, bay ở độ cao 6 km và tốc độ 200 km/h, đã đột nhập không phận Iraq và bắn rocket vào một trại tị nạn dành cho người Kurd Thổ Nhĩ Kỳ gần thị trấn Makhmour - phía Đông Nam và cách thành phố Mosul tại miền Bắc Iraq khoảng 100 km.

Binh sỹ Thổ Nhĩ Kỳ được triển khai ở Mount Bersaya, phía Bắc thị trấn Azaz của Syria, gần biên giới Thổ Nhĩ Kỳ. (Nguồn: AFP/TTXVN)

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iraq Ahmed al-Sahaf nêu rõ: “Bộ Ngoại giao Iraq lên án bằng những ngôn từ mạnh mẽ nhất đối với vụ tấn công do phía Thổ Nhĩ Kỳ thực hiện, gây mất mát về người và tài sản”.

Cũng theo ông Sahaf, Bộ này đã triệu Đại sứ Thổ Nhĩ Kỳ ở nước này tới để trao công hàm phản đối chính thức đến Ankara liên quan tới vụ việc này.

Khu vực Makhmour chủ yếu có người Arab và Kurd sinh sống và bị quân đội Iraq chiếm giữ từ tay lực lượng Peshmerga của người Kurd ở Iraq từ tháng 10/2017.

Các lực lượng Thổ Nhĩ Kỳ thường xuyên tiến hành các hoạt động trên bộ, không kích và bắn pháo nhằm vào các vị trí của các tay súng thuộc đảng Công nhân người Kurd (PKK) bị nước này liệt vào tổ chức khủng bố đang trú ẩn tại miền Bắc Iraq, đặc biệt là khu vực đồi núi Qandil, căn cứ địa chính của PKK.

Cùng ngày, Tổ chức Giám sát Nhân quyền Syria (SOHR) cho biết, Thổ Nhĩ Kỳ đã điều 40 xe quân sự mang theo nhiều trang bị quân sự và hậu cần, tiến về khu vực nông thôn tỉnh Idlib - Tây Bắc Syria và sẽ được triển khai tới các trạm quan sát của quân đội Thổ Nhĩ Kỳ ở tỉnh Idlib.

Đây là động thái tăng cường lực lượng mới nhất của Ankara ở khu vực miền Bắc Syria.

SOHR cho biết thêm, chính quyền Ankara đã điều 2.635 xe quân sự tới Idlib kể từ khi Nga và Thổ Nhĩ Kỳ đạt được thỏa thuận ngừng bắn tại Idlib hôm 5/3 vừa qua.

3. Nhật Bản sẽ thành lập lực lượng tác chiến vũ trụ

Thượng viện Nhật Bản ngày 17/4 đã thông qua Luật Quốc phòng sửa đổi cho phép thành lập Lực lượng Tác chiến vũ trụ, trực thuộc Lực lượng Phòng vệ trên không của nước này.

Theo đó, Lực lượng Tác chiến vũ trụ Nhật Bản sẽ bắt đầu hoạt động trong năm 2020 với quân số ban đầu là 20 người. Nhiệm vụ của lực lượng này là thường xuyên theo dõi, giám sát hoạt động của các vệ tinh khả nghi, rác thải vũ trụ thông qua hệ thống vệ tinh nhân tạo.

Chú thích ảnh

Toàn cảnh phiên họp Thượng viện Nhật Bản ở Tokyo. Ảnh tư liệu: AFP/TTXVN

Ngoài ra, luật sửa đổi cũng cho phép tăng quân số cho Lực lượng Phòng vệ trên không gian mạng của Nhật Bản lên 290 người, tăng thêm 70 người so với trước đây, đồng thời cũng bổ sung thêm 70 biên chế để chuẩn bị cho việc triển khai căn cứ máy bay trinh thám không người lái dự kiến sẽ được đưa vào hoạt động kể từ năm 2021.

Việc Tokyo lên kế hoạch thành lập Lực lượng Tác chiến vũ trụ nhằm tăng cường khả năng phòng thủ không gian. Động thái này được cho là đáp ứng lại với việc nhiều nước như Nga, Mỹ, Trung Quốc đang triển khai các thành phần vũ khí phòng thủ lên quỹ đạo.

Trước đó, Nhật Bản ban đầu lên kế hoạch thành lập Lực lượng Tác chiến vũ trụ vào năm 2022, nhưng do sự tăng tốc của các siêu cường trên thế giới trong lĩnh vực tác chiến không gian đã buộc Tokyo phải đẩy nhanh kế hoạch.

4. LHQ kêu gọi các bên đối địch tại Yemen nắm bắt cơ hội hòa bình

Đặc phái viên Liên hợp quốc (LHQ) về Yemen Martin Griffiths đã lên tiếng kêu gọi các phe phái đối địch tại Yemen nắm bắt cơ hội hòa bình cho quốc gia này.

Đề cập tới khả năng Chính phủ Yemen và phiến quân Houthi đạt được một lệnh ngừng bắn, ông Griffiths cho rằng, cơ hội hòa bình đã mở ra đối với Yemen và cộng đồng quốc tế đang chờ đợi quyết định của 2 phe phái đối địch này.

LHQ keu goi cac ben doi dich tai Yemen nam bat co hoi hoa binh hinh anh 1

Yemen đối mặt với nguy cơ bị cắt giảm viện trợ từ LHQ. (Ảnh: THX/TTXVN)

Ông Griffiths khẳng định, đây là thời khắc để đưa ra quyết định và không bên nào được đánh giá thấp cơ hội quan trọng đó vì tương lai của quốc gia Trung Đông.

Theo ông Griffiths, cả Chính phủ Yemen và Houthi đều mong muốn chấm dứt cuộc xung đột trên cơ sở nền hòa bình và cân bằng.

Trong bối cảnh Yemen đang trải qua giai đoạn rất khó khăn khi xung đột quân sự tiếp diễn tại một số địa điểm suốt 3 tháng qua, sự xuất hiện của dịch viêm đường hô hấp cấp COVID-19 đe dọa đẩy người dân Yemen lún sâu hơn vào một cuộc khủng hoảng tồi tệ.

Vì vậy, đây sẽ là thời điểm phù hợp nhất để các bên tại Yemen cam kết ngừng bắn và chấm dứt xung đột thông qua một giải pháp chính trị và hòa bình.

Minh Thư/ Cổng TTĐT Hội Nhà báo Việt Nam (tổng hợp)