Sự kiện thế giới nổi bật tuần từ 11-17/5/2020

Chủ nhật, ngày 17 tháng 5 năm 2020 | 16:14:3

* Leo thang căng thẳng giữa Mỹ và Trung Quốc; * Đàm phán hậu Brexit rơi vào bế tắc; * Tổng Giám đốc WTO từ chức; * Covid-19 vẫn diễn biến phức tạp tại nhiều nước.

1. Leo thang căng thẳng giữa Mỹ và Trung Quốc

Cùng với sự lây lan của đại dịch, quan hệ Mỹ - Trung Quốc sa vào cuộc khẩu chiến mới. Bình luận của tờ The Economist.

Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo khẳng định ông có “bằng chứng khủng” về việc Covid-19 xuất phát từ phòng thí nghiệm ở thành phố Vũ Hán mặc dù các cơ quan tình báo của Mỹ và một số đồng minh khẳng định còn thiếu chứng cứ. Để trừng phạt Trung Quốc làm lây lan dịch bệnh, Chính quyền Tổng thống Trump dường như đã tính đến việc đòi Trung Quốc bồi thường thiệt hại hoặc hủy một lượng trái phiếu chính phủ mà Trung Quốc đang nắm giữ. Tuy nhiên, thông tin này sau đã bị chính một số quan chức Mỹ bác bỏ. Trung Quốc gọi Ngoại trưởng Pompeo là “virus chính trị”. Báo chí Trung Quốc kêu gọi mở cuộc điều tra quốc tế về “sự thất bại không thể tin được” của Mỹ trong ứng phó với sự bùng phát của dịch bệnh.

Những chỉ trích này làm cho cạnh tranh chiến lược thêm sâu sắc. Quan điểm chủ đạo ở Mỹ là Trung Quốc về cơ bản là thù địch, là đối thủ cạnh tranh, chủ trương ăn trộm sở hữu trí tuệ của Mỹ và hủy diệt công ăn việc làm của người Mỹ để tranh đua vượt lên trước. Ngược lại, Trung Quốc coi Mỹ là một quốc gia tồi tệ và suy yếu, bắt nạt để kiềm chế Trung Quốc vì Mỹ không còn khả năng cạnh tranh công bằng với Trung Quốc. Chính trị nội bộ ở cả hai nước càng làm gia tăng thù địch.

Giờ đây khi Covid-19 đe dọa xóa sổ thành tựu kinh tế của chính quyền Tổng thống Trump, ông coi việc đối đầu với Trung Quốc là thành tố trung tâm trong chiến lược tái cử của ông ta nhằm đánh bại ứng cử viên đảng Dân chủ Joe Biden. Trung Quốc phản bác tất cả cáo buộc về đại dịch và nhấn mạnh thành công quản lý dịch bệnh của chính quyền. Thông tin virus xuất phát từ Mỹ được truyền thông Trung Quốc truyền tải rộng rãi và được nhiều người dân Trung Quốc tin là thật.

Tuy nhiên, chỉ trích của Mỹ về việc Trung Quốc đã cố tình che giấu thông tin trong thời gian đầu của dịch bệnh là đúng. Các nước khác như Australia cũng đã kêu gọi điều tra nguồn gốc của đại dịch. Vừa qua, Reuters đã đưa tin về một báo cáo nội bộ trình lãnh đạo Trung Quốc cảnh báo về tâm lý chống Trung Quốc trên thế giới tăng lên mức cao nhất kể từ sự kiện Thiên An Môn năm 1989 trong đó Mỹ dẫn đầu. Và Trung Quốc sẽ phản công lại chỉ trích của nước ngoài mạnh mẽ hơn bao giờ hết.

2. Đàm phán hậu Brexit rơi vào bế tắc

Ngày 15/5, Liên minh châu Âu (EU) cho biết, cuộc đàm phán về quan hệ thương mại mới với Anh không mấy khởi sắc trong tuần này do liên tục gặp phải những quan điểm trái chiều trên các lĩnh vực quan trọng, khiến khả năng đạt được một thỏa thuận vào cuối năm nay càng thêm khó khăn.

Toàn cảnh vòng đàm phán đầu tiên về quan hệ giữa Anh và EU hậu Brexit, tại Brussels, Bỉ ngày 2/3/2020. Ảnh: AFP/TTXVN

Giai đoạn chuyển tiếp sau khi Anh rời khỏi EU vào tháng 1/2020 sắp kết thúc, cả 2bên đều gặp phải bế tắc trong các cuộc đàm phán để đưa ra các nguyên tắc hợp tác mới từ năm 2021 về các vấn đề thương mai, ngư trường và an ninh.

Vòng đàm phán mới nhất đang diễn ra theo dự kiến sẽ kết thúc ngày 15/5, trước thời hạn chót vào cuối tháng 6.

Một nhà ngoại giao tại Brussels cho biết: "Cả 2 bên đều thể hiện thái độ không bằng lòng". Dự kiến, Trưởng đoàn đàm phán của EU Michel Barnier sẽ tiến hành cuộc họp báo trong ngày 15/5.

EU cho rằng, cần kết thúc đàm phán trong tháng 10 để có đủ thời gian cho Nghị viện châu Âu và 27 quốc gia thành viên tiến hành phê chuẩn thỏa thuận mới. Tuy nhiên, Chính phủ Anh vẫn khẳng định sẽ không từ bỏ quyền của một quốc gia độc lập để khuất phục trước những yêu cầu của EU trong các cuộc đàm phán.

Cho đến nay, EU và Anh đã tiến hành 3 vòng đàm phán thương mại sau khi Anh rời khỏi EU (gọi là Brexit) trong bối cảnh hai bên đều đang phải đối mặt với những thách thức trước mắt nhằm đối phó với cuộc khủng hoảng Covid-19.

Cả 2 vòng đàm phán trước diễn ra vào tháng 3 và tháng 4 vừa qua đều không đạt được tiến bộ. Phía EU cho rằng Anh chỉ tập trung vào các vấn đề mà họ quan tâm và bỏ qua những nội dung thiết yếu đối với các thành viên EU, như đánh bắt cá hay các tiêu chuẩn tối thiểu về y tế và môi trường.

Đáp lại, Anh cho biết nước này hoàn toàn thiện chí trong quá trình đàm phán. Người phát ngôn của Anh không đồng tình với cáo buộc nước này đã không cam kết đối thoại với EU ở bất kỳ lĩnh vực nào. Anh cũng khẳng định sẽ tiếp tục đàm phán trên tinh thần xây dựng để tìm ra giải pháp cân bằng phản ánh thực tế chính trị ở cả hai phía.

Anh chính thức rời EU vào cuối tháng 1/2020 nhưng vẫn tuân theo các quy định của khối này trong giai đoạn chuyển tiếp kéo dài tới cuối năm nay trong khi 2 bên đàm phán thỏa thuận thương mại song phương.

Hiện cả EU và Anh đều cho rằng, các lĩnh vực chính như ngư nghiệp và khái niệm "sân chơi bình đẳng” cho phép cạnh tranh công bằng và cởi mở đang là những rào cản chính đối với nỗ lực đạt được thỏa thuận thương mại giữa 2 bên.

3. Tổng Giám đốc WTO từ chức

Tổng Giám đốc Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) Roberto Azevêdo đột ngột từ chức ngày 14/5, làm tăng thêm sự bất ổn trong thương mại toàn cầu giữa bối cảnh đại dịch và nhiều căng thẳng quốc tế.

Tổng Giám đốc Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) Roberto Azevêdo - Ảnh: REUTERS

Với cương vị mà ông nắm giữ, ông Azevêdo từng có vai trò quan trọng trong quan hệ hợp tác thương mại quốc tế. Giới quan sát nhận định thời gian tại nhiệm của ông đã gặp không ít khó khăn vì chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Ông Azevêdo, 62 tuổi, là một nhà ngoại giao người Brazil. Ông sẽ chính thức rời khỏi cương vị Tổng Giám đốc WTO vào ngày 31/8, theo thông báo từ tổ chức này. Nếu không có từ chức đột ngột, ông Azevêdo đáng lẽ kết thúc nhiệm kỳ tổng giám đốc WTO thứ 2 của mình vào tháng 9/2021.

Hoạt động của WTO đã gặp phải nhiều khó khăn từ cuối năm ngoái do sức ép từ hành động của Mỹ. Washington đã không chấp nhận việc bổ nhiệm thay thế các thẩm phán trong cơ quan giải quyết các tranh chấp giữa các nước thành viên hồi cuối năm 2019.

Sự ra đi của ông Azevêdo đã khiến nhiều quan chức thuộc các tổ chức quốc tế có trụ sở tại Genevaf và Brussels ngạc nhiên. WTO sẽ mất đi một người đấu tranh cho thương mại tự do và hợp tác quốc tế. Giới quan sát nhận xét ông Azevêdo có quan điểm đối ngược với ông Trump về vấn đề quyền lực chính trị song phương.

Tuy nhiên, ông Azevêdo cho biết, việc ông từ chức không liên quan đến căng thẳng với chính quyền Mỹ. Thay vì thế, ông nói muốn cho các nước thành viên WTO thời gian để chọn người kế nhiệm ông, vì đây vốn là một quá trình khó khăn.

4. Covid-19 vẫn diễn biến phức tạp tại nhiều nước

Tính đến sáng 16/5 (giờ Việt Nam), thế giới ghi nhận hơn 4,62 triệu ca nhiễm virus SARS-CoV-2 tại 213 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó có hơn 308.000 trường hợp tử vong. Số bệnh nhân phục hồi hiện nay là khoảng 1,76 triệu người.

Diễn biến dịch Covid-19 vẫn còn phức tạp ở nhiều nơi trên thế giới. Ảnh: Forbes.

Mỹ vẫn là tâm dịch của thế giới với 1.483.995 ca nhiễm (tăng 26.402 ca trong 24 giờ qua) và 88.485 ca tử vong (tăng 1.573 ca). Tiếp đến là Tây Ban Nha với 274.367 ca nhiễm và 27.459 ca tử vong, Nga (262.843 ca nhiễm và 2.418 ca tử vong), Anh (236.711 ca nhiễm và 33.998 ca tử vong) và Italy (223.885 ca nhiễm và 31.610 ca tử vong).

Tại khu vực Mỹ Latinh, Brazil, Mexico và Chile ghi nhận số ca nhiễm mới và tử vong tăng đột biến. Cụ thể, trong 24 giờ qua, Brazil có 15.305 ca nhiễm mới và 824 ca tử vong. Tổng số ca nhiễm tại nước này đã tăng lên lên 218.223, trong đó 14.817 ca tử vong. Mexico ghi nhận 2.409 ca nhiễm mới trong 24 giờ qua, nâng tổng số ca lên 42.595, và 257 ca tử vong trong tổng số 4.477 trường hợp. Chile cũng có thêm 2.502 ca mắc bệnh trong ngày, tổng số ca là 39.542, trong đó có 394 ca tử vong.

Lesotho thông báo nước này đã ghi nhận ca nhiễm virus SARS-CoV-2 đầu tiên, qua đó trở thành quốc gia cuối cùng ở châu Phi bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh nguy hiểm chết người này.

Trong khi đó, Đức, Italy, các nước vùng Baltic, Australia, Nhật Bản… bắt đầu hoặc thông báo sẽ nới lỏng các biện pháp giãn cách, mở lại các hoạt động xã hội sau khi tình hình dịch bệnh Covid-19 đã có chiều hướng thuyên giảm.

Lê Đăng (Tổng hợp)/ Cổng TTĐT Hội Nhà báo VN