Giải pháp nào cho việc quản lý các giao dịch liên kết?

Thứ tư, ngày 1 tháng 7 năm 2020 | 21:15:52

Những chuyển biến trên thị trường thế giới và những nỗ lực hội nhập của Việt Nam đang tạo ra những cơ hội mới cho phát triển kinh tế.

Một làn sóng đầu tư mới có thể bắt đầu từ chính bối cảnh khó khăn của đại dịch Covid-19. Tuy nhiên, cơ hội này cũng đặt ra nhiều thách thức đòi hỏi Việt Nam cần có những đổi mới về chính sách và cơ chế để thu hút và giữ chân các nhà đầu tư.

Một trong những vấn đề trăn trở đối với các nhà đầu tư, đặc biệt là các nhà đầu tư đa quốc gia với chuỗi cung ứng xuyên biên giới, đó là những chính sách và cơ chế quản lý giao dịch liên kết chưa phù hợp với các tiêu chuẩn và thông lệ quốc tế.   

giai phap nao cho viec quan ly cac giao dich lien ket?  hinh 1
Một làn sóng đầu tư mới có thể bắt đầu từ chính bối cảnh khó khăn của đại dịch Covid-19. (Ảnh minh họa: KT)

Những hạn chế của chính sách quản lý giao dịch liên kết

Nghị định 20/2017/NĐ-CP quy định về quản lý thuế đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết và Thông tư 41/2017/TT-BTC hướng dẫn thực hiện một số điều của Nghị định 20 được ban hành vào năm 2017,  là những nền móng cơ bản cho vấn đề về giao dịch liên kết.

Nghị định 20 được coi là một bước tiến trong việc quản lý các giao dịch liên kết, được ra đời trong bối cảnh của chương trình cải cách và sửa đổi các quy định thuế, đồng thời, tham chiếu đến các chương trình hành động chống xói mòn cơ sở thuế, chuyển lợi nhuận ra nước ngoài của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD). Sau một thời gian triển khai, Nghị định vẫn còn bộc lộ một số bất cập và chưa có tính khả thi.

Một vài hạn chế chính của những qui định pháp luật về giao dịch liên kết hiện nay có thể kể đến như chưa có khái niệm rõ ràng về “chuyển giá”, thiếu các quy định cụ thể để xác định các trường hợp giao dịch liên kết hay chuyển giá, cơ chế xử lý các giao dịch liên kết chưa thực sự phù hợp và hiệu quả.

Chính vì những hạn chế này mà việc xác định các giao dịch liên kết và chuyển giá cũng như những kết luận thanh tra, kiểm tra về các giao dịch này còn nhiều bất cập và chưa phù hợp với thực tiễn, gây ra những quan ngại đối với các nhà đầu tư.

Phát biểu tại Hội nghị “Hà Nội 2020 - Hợp tác đầu tư và phát triển” do UBND thành phố Hà Nội tổ chức hồi cuối tháng 6 vừa qua, bà Virginia B.Foote, Chủ tịch Phòng Thương mại Hoa Kỳ tại Việt Nam (AmCham) cho rằng, khung pháp lý hạn chế và thi hành không đồng đều, các thủ tục hành chính gây khó khăn cần được xem xét và nới lỏng có chọn lọc, để khuyến khích đầu tư nước ngoài và hỗ trợ phục hồi kinh tế.

“Cần sớm ban hành các thủ tục kiểm toán, thuế công bằng và nhất quán. Các thành viên của chúng tôi thường xuyên phản ánh việc còn nhiều điểm thiếu nhất quán và gây tranh cãi trong hệ thống thuế và kiểm toán”, bà Virginia nói.

Trong bối cảnh Việt Nam đang hội nhập ngày càng sâu rộng vào nền kinh tế toàn cầu, các giao dịch liên kết và xuyên quốc gia sẽ ngày càng nhiều hơn. Cách nhìn nhận không phù hợp và thiếu khách quan về những giao dịch này sẽ tạo nên những thách thức và rào cản đối các nhà đầu tư xuyên quốc gia khi quyết định đầu tư tại Việt Nam. 

Giải pháp quản lý giao dịch liên kết hiệu quả

Trả lời cho câu hỏi làm thế nào để Việt Nam quản lý hiệu quả hoạt động chuyển giá, PGS.TS Đinh Trọng Thịnh, chuyên gia kinh tế - tài chính cấp cao Học viện Tài chính cho biết, trước hết cần phải có một ngân hàng giá, để từ đó có được giá khác nhau của các sản phẩm trong các ngành khác nhau để có được sự giám sát tốt, khi các doanh nghiệp kê khai giá không đúng và yêu cầu kê khai lại hay kê khai theo giá thị trường.

giai phap nao cho viec quan ly cac giao dich lien ket?  hinh 2
Để kiểm soát chuyển giá hiệu quả, cần kiểm soát để đảm bảo giảm bớt hành vi lách thuế bằng cách hoàn thiện cơ chế chính sách pháp luật. (Ảnh minh họa: KT)

“Ngoài ra, cần các chuyên gia có hiểu biết sâu sắc về chuyển giá và hệ thống dữ liệu để có thể tra cứu. Cùng với đó, áp dụng APA (thỏa thuận trước về phương pháp xác định giá tính thuế), từ đó có sự thống nhất về giá với những mặt hàng mà Việt Nam chưa có hoặc với những giao dịch liên kết để giảm thiểu hoạt động chuyển giá”, PGS.TS Đinh Trọng Thịnh nêu ý kiến.

Chuyên gia kinh tế, TS. Cấn Văn Lực cho rằng, để kiểm soát chuyển giá hiệu quả, cần kiểm soát để đảm bảo giảm bớt hành vi lách thuế bằng cách hoàn thiện cơ chế chính sách pháp luật.

“Điều nữa rất cần là tăng cường năng lực của các cán bộ làm công tác thuế để đánh giá được hành vi nào là hành vi sai trái; củng cố hệ thống công nghệ thông tin để khâu quản lý được công khai minh bạch hơn”, TS Cấn Văn Lực nhấn mạnh.

Trước đây, một số chuyên gia thuế quốc tế cũng từng nhấn mạnh chuyển giá về bản chất không phải là một hoạt động bất hợp pháp mà chỉ có gian lận về giá hay lạm dụng chuyển giá nhằm mục đích trốn thuế mới là bất hợp pháp, và đánh giá cao việc sử dụng thỏa thuận trước về phương pháp xác định giá tính thuế (APA) theo nguyên tắc cơ bản về “giá thị trường” của Tổ chức Hợp tác Kinh tế và Phát triển (OECD).

Những sửa đổi và hoàn thiện hành lang pháp lý cho vấn đề giao dịch liên kết và chuyển giá ở Việt Nam cũng cần được thực hiện theo hướng phù hợp với các thông lệ quốc tế, tạo cơ sở thuận lợi để doanh nghiệp hoạt động sản xuất kinh doanh, tránh những quy định gây cản trở sự phát triển, tạo gánh nặng cho doanh nghiệp để tạo sự an tâm cho các nhà đầu tư, thu hút làn sóng FDI.

Một môi trường chính sách rõ ràng và ổn định kết hợp với một cơ chế thực thi minh bạch dựa trên pháp luật và thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp cũng như thông lệ quốc tế chính là những kiến nghị và mong đợi của các nhà đầu tư trong và ngoài nước./.

Theo Thanh Giang/VOV