Đối phó với thông tin bịa đặt trên mạng xã hội: Truy đến cùng, xử lý nghiêm!

Thứ sáu, ngày 3 tháng 3 năm 2017 | 10:43:17

Thời gian qua, tình trạng tung tin đồn trong mọi lĩnh vực từ kinh tế đến an ninh trật tự gây thiệt hại không nhỏ về kinh tế, làm ảnh hưởng đến ANTT. Tung tin đổi tiền, up clip ngụy tạo Formosa xả thải… nguy hiểm ở chỗ, một số trang tin điện tử không kiểm chứng nguồn tin, đã sử dụng những thông tin này đã gây hoang mang dư luận những ngày qua. Trong xu thế công nghệ phát triển, mạng xã hội (MXH) đã tạo ra những “cơn bão thông tin” với tốc độ chóng mặt. Báo chí và thông tin trên báo chí cũng không thể đứng ngoài cuộc. Việc hiểu rõ tính hai mặt sẽ góp phần phát huy tích cực và hạn chế những tác hại do MXH gây ra với hoạt động báo chí.

Phạt nặng đối tượng tung tin thất thiệt

Có thể nói, việc tung tin đổi tiền xuất hiện vào khoảng cuối tháng 11 đã khiến thị trường ngoại tệ, vàng trong nước biến động, gây tâm lý bất ổn trong nhân dân. Để trấn an dư luận, đại diện Ngân hàng Nhà nước đã lên tiếng bác bỏ thông tin này và khẳng định đây là thông tin thất thiệt, đồng thời khuyến cáo người dân cần cảnh giác trước những thông tin sai lệch, gây ảnh hưởng đến đời sống dân sinh, an ninh tiền tệ.

Gần đây nhất, giữa tháng 2/2017, một clip được cho là quay lại hành vi xả thải của nhà máy Formosa được chia sẻ chóng mặt trên mạng cũng đã khiến dư luận hoang mang. Dù đã được xác minh và rút khỏi mạng xã hội, vụ việc vẫn đang tiếp tục được điều tra để xử lý nghiêm kẻ tung tin bịa đặt.

Có lẽ, đây chỉ là một trong số hàng chục vụ tung tin đồn nhảm gây hậu quả xấu diễn ra trong thời gian qua. Cuối tháng 7/2016, chủ tài khoản Facebook tên Dương Thành Nam đã đăng clip lên mạng xã hội với nội dung ở Việt Nam đang có loại xoài nhựa, nguồn gốc từ Trung Quốc, gây ảnh hưởng tới sức khỏe người tiêu dùng. Thông tin này không chỉ khiến người dân  hoang mang, lo lắng mà còn đẩy các hộ kinh doanh mặt hàng này rơi vào cảnh lao đao, hàng hóa tồn đọng… Cơ quan chức năng đã vào cuộc xác minh và khẳng định thông tin trên hoàn toàn sai sự thật.

Trước đó, Nguyễn Đức Thành ở thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình cũng đã tung tin bịa đặt về cá bè xước có nguy cơ bị nhiễm độc lên mạng xã hội. Ngay sau đó, thông tin này được lan truyền, chia sẻ nhanh chóng, gây ảnh hưởng xấu đến việc khai thác thủy hải sản của ngư dân và việc kinh doanh buôn bán của các tiểu thương. Vì vậy, đầu tháng 3/2016, Công an tỉnh Quảng Bình đã ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính 10 triệu đồng đối với Nguyễn Đức Thành.

Cũng tại tỉnh Quảng Bình, giữa tháng 3/2016, Công an tỉnh đã xử phạt 25 triệu đồng đối với Ngô Đình Sơn do đã tung tin đồn trên mạng xã hội về việc có một thanh niên đi xe ôtô 5 chỗ qua địa bàn xã Quang Phú (Đồng Hới) va chạm với một ôtô tải. Sau va chạm, lái xe 5 chỗ đã rút súng ngắn bắn chết 2 người đi trên xe tải rồi lên xe trốn chạy. Tiếp nhận thông tin này, lực lượng chức năng ngay lập tức xác minh, tuy nhiên kết quả xác minh cho thấy, đây hoàn toàn là thông tin bịa đặt…

Có thể nói, hành vi tung tin đồn nhảm trên mạng xã hội ngày càng gia tăng cả về số lượng, tính chất, mức độ phức tạp. Ngoài những tin đồn vô hại thì nhiều tin sai sự thật đã gây thiệt hại đến danh dự, uy tín, nhân phẩm hoặc tài sản của các tổ chức, cá nhân, thậm chí còn gây ảnh hưởng đến an ninh quốc gia. Nguyên nhân dẫn đến tình trạng này là do sự thiếu hiểu biết về pháp luật cộng với lối sống “ảo”, nhu cầu “câu like” của một số cá nhân.  Hoặc do một số đối tượng phá hoại, cố tình tung tin gây nhiễu loạn làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến ANTT. Trong khi đó, không ít người lại khá dễ dãi, không kiểm chứng khi chia sẻ các thông tin này khiến chúng được lan truyền trên diện rộng. Đến khi thông tin “bùng nổ”, việc ngăn chặn, dập tắt hay trấn an dư luận là không hề đơn giản.

Thông tư 38: Công cụ quản thông tin xấu, độc

Việt Nam có quyền yêu cầu dỡ bỏ hoặc trực tiếp ngăn chặn những thông tin xấu độc được quy định theo pháp luật. Đó là một trong những nội dung được quy định trong thông tư 38 về việc cung cấp thông tin công cộng qua biên giới vừa được Bộ Thông tin & Truyền thông công bố. “Văn bản này được xem là cơ sở pháp lý để loại bỏ các nội dung có thông tin xấu độc trên môi trường Internet tại Việt Nam” – ông Lê Quang Tự Do, Phó Cục trưởng Cục Phát thanh, truyền hình và thông tin điện tử (Bộ Thông tin & Truyền thông) đánh giá. Theo ông Tự Do, trên thực tế hoạt động cung cấp thông tin công cộng qua biên giới đã diễn ra từ rất lâu. Tuy nhiên, lý do thông tư 38 ra đời vào thời điểm này bởi đây là vấn đề phức tạp, khi ban hành phải mang tính khả thi, phù hợp thông lệ quốc tế và các điều ước Việt Nam đã tuân thủ, đặc biệt đối với lĩnh vực Internet.

Các đối tượng chịu sự điều chỉnh của thông tư 38 gồm các trang web, mạng xã hội, ứng dụng trên mạng ở nước ngoài cung cấp nội dung vào Việt Nam, có người Việt truy cập, sử dụng dịch vụ; doanh nghiệp viễn thông, doanh nghiệp cho thuê chỗ đặt máy chủ ở trong nước. Ông Lê Quang Tự Do cho biết, thông tư 38 khẳng định hai việc: Một là, Việt Nam có quyền yêu cầu dỡ bỏ hoặc trực tiếp ngăn chặn những thông tin xấu độc được quy định theo pháp luật. Hai là, với những tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp cung cấp thông tin công cộng qua biên giới vào Việt Nam phải tuân thủ quy định pháp luật của Việt Nam.

Cụ thể hơn, đối với những trang web, mạng xã hội có lượng truy cập lớn từ 1 triệu lượt sử dụng mỗi tháng trở lên hoặc những trang web đặt máy chủ tại Việt Nam phải cung cấp đầu mối liên hệ cho Bộ Thông tin & Truyền thông và thực hiện việc phối hợp ngăn chặn xử lý thông tin xuyên tạc, bịa đặt, xấu độc khi có yêu cầu.

Như vậy, trong phạm vi điều chỉnh của quy định này bao gồm cả các website, mạng xã hội như Facebook, Google, YouTube đang có lượng lớn người sử dụng tại Việt Nam. “Tuy các đơn vị này chưa có văn phòng đại diện ở Việt Nam nhưng vẫn có đầu mối tư vấn pháp lý. Chúng tôi đã thông qua đại diện đó để làm việc với các tổ chức này và hợp tác trong nhiều trường hợp”– ông Do cho hay và khẳng định “Thông tư 38 là văn bản quy phạm pháp luật nên những yêu cầu, quyền và nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân khi cung cấp thông tin công cộng qua biên giới được quy định rõ ràng và điều này cũng phù hợp với mong muốn của các tổ chức trên”.

Phải truy đến cùng để xử lý nghiêm

Những hệ lụy do thông tin không chính xác gây ra là khôn lường. Nó tác động tiêu cực không chỉ đối với một vài cá nhân mà có thể gây ảnh hưởng xấu đến toàn xã hội. Thực tế cho thấy, chỉ từ những thông tin vu vơ, đồn nhảm trên mạng xã hội mà hàng trăm hộ nông dân phải trắng tay, phá sản do nông sản xuống giá, ế ẩm, hàng chục tiểu thương rơi vào cảnh hàng hóa không tiêu thụ được, nhiều cơ quan chức năng đã phải huy động lực lượng để vào cuộc xác minh. Thậm chí, có người chỉ vì tin đồn đã tuyệt vọng, bế tắc phải tìm đến cái chết…

Tuy vậy, việc xử lý các đối tượng tung tin thất thiệt là điều không hề đơn giản đối với các cơ quan chức năng. Bởi việc xác minh, điều tra người nghĩ ra và tung tin đồn, thu thập chứng cứ để xác định trách nhiệm cá nhân liên quan mất khá nhiều thời gian và công sức. Nhằm ngăn chặn tình trạng này, trước hết, các cơ quan có thẩm quyền cần công khai, minh bạch những thông tin quan trọng, liên quan đến mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, những chủ trương, chính sách mới rộng rãi, kịp thời trên các phương tiện thông tin đại chúng để người dân có thể dễ dàng tiếp cận và nắm bắt.

Bên cạnh đó, những nhà làm luật cần sớm hoàn thiện chế tài xử lý, quy trách nhiệm tới cùng đối với những đối tượng có hành vi tung tin đồn thất thiệt, gây thiệt hại cho người khác và cộng đồng. Đồng thời, nhanh chóng có biện pháp chấn chỉnh, quản lý chặt chẽ hơn những thông tin được phát tán trên mạng, làm rõ những đơn vị thông tin truyền thông tiếp tay cho những tin đồn phát tán rộng rãi. Ngoài ra, để tránh bị nhiễu thông tin, mỗi cá nhân cần giữ bình tĩnh, tỉnh táo, thận trọng xem xét, kiểm tra trước các tin giật gân, “nóng” trước khi bấm “thích” (like) hoặc “chia sẻ” (share), nên thu thập tin tức từ những cơ quan chính thống.

Thế nào là thông tin xấu độc?

Khoản 1, điều 5 nghị định 72/2013/NĐ-CP đã quy định các hành vi bị cấm cụ thể là lợi dụng việc cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin trên mạng nhằm mục đích: chống lại Nhà nước; gây phương hại đến an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội;

Phá hoại khối đại đoàn kết dân tộc; tuyên truyền chiến tranh, khủng bố; gây hận thù, mâu thuẫn giữa các dân tộc, sắc tộc, tôn giáo; tuyên truyền, kích động bạo lực, dâm ô, đồi trụy, tội ác, tệ nạn xã hội, mê tín dị đoan, phá hoại thuần phong, mỹ tục của dân tộc;

Tiết lộ bí mật nhà nước, quân sự; đưa thông tin xuyên tạc, vu khống; quảng cáo, tuyên truyền, mua bán hàng hóa, dịch vụ bị cấm; giả mạo tổ chức, cá nhân và phát tán thông tin sai sự thật…

Theo Khánh An (báo Nhà báo và Công luận)